Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD) nedir? Belge, kategoriler ve takvim

SYD nedir?

Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD) belgesi, EEYY Ek-1'deki faaliyetlerin Yönetmeliğe uygun işletildiğini gösteren ve A-F kategorisiyle düzenlenen belgedir (EEYY m.4/1-ü, m.9/2). Belgenin dayanağı olan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği, 14.01.2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 01.12.2025'te yürürlüğe girmiştir.

Sistemin ölçüsü, Avrupa Birliği'nin endüstriyel emisyon yaklaşımındaki "en iyi uygulanabilir teknikler" mantığıdır. Türkiye'de bu kavram Mevcut En İyi Teknikler (MET) adıyla geçer. Bakanlık, altı sektörel MET tebliğini 30.11.2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî Gazete'de yayımlamış, tebliğler 01.12.2025'te yürürlüğe girmiştir. Kapsamdaki sanayi tesisleri bu çerçevede A'dan F'ye sınıflandırılır.

SYD kimleri kapsıyor?

Zorunluluk tesisin ne yaptığına ve ne kadar yaptığına bağlıdır. EEYY Ek-1'de altı faaliyet grubu ve her biri için kapasite eşikleri yer alır (EEYY m.2/1, Ek-1):

Üç kuralı bilmek yanlış anlamaları önler:

• Aynı tesiste aynı alt başlıktaki birden çok faaliyetin kapasiteleri toplanır; eşik karşılaştırması toplam üzerinden yapılır (EEYY Ek-1 giriş).
• Eşiğin altında kalan tesis zorunlu değildir ancak gönüllü başvurabilir (EEYY m.10/2).
• Ek-1'de yıldız (*) ile işaretli faaliyetler, ilgili MET dokümanı ulusal mevzuata aktarılınca yürürlüğe girer; sabit bir tarih yoktur (EEYY Ek-1 dipnot).

Bir tesiste birden çok Ek-1 faaliyeti varsa tek SYD belgesi düzenlenir ve her faaliyetin kodu ile kategorisi belgede yazılır (EEYY m.9/4).

SYD kategorileri (A-F) nasıl belirlenir?

Kategori, tesisin faaliyetine ilişkin MET'leri uygulama ve MET'e bağlı emisyon düzeylerine uyum durumunun puanlanmasıyla bulunur (EEYY m.9/1-2). Puanlama tabloları, Genelge 2025/7 ekinde yayımlanmıştır.

50'nin altındaki puan için bir kategori tanımlanmamıştır. Hesabın ayrıntısını MET puanı nasıl hesaplanır? yazısında adım adım anlatıyoruz.

Hangi tarihlere kadar hangi kategori gerekir?

Mevcut tesis, 01.12.2025'te faaliyette olan ya da bu tarihte ÇED başvurusu bulunan tesistir. Takvim şöyledir (EEYY geçici madde 1/2, m.9/6, m.9/7):

Çevre izin ve lisans süreciyle de bağlantı vardır: yeni tesiste SYD başvurusu çevre izin ve lisans başvurusuyla eş zamanlı yapılır ve çevre izin sürecinin tamamlanması için SYD belgesi gerekir (EEYY m.8/2). 01.12.2025'ten sonra ÇED'e başvuran Ek-1 projesi, en az D gerekliliklerini sağlayacak biçimde MET esas alınarak projelendirilir (EEYY m.9/6).

SYD süreci adım adım nasıl işler?

Süreç e-SYD (Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgelendirme Sistemi) üzerinden yürür (EEYY m.4/1-f). Adımlar şunlardır:

1. Başvuru. İşletmeci, EEYY Ek-3'teki bilgi ve belgelerle başvurur. Mevcut tesis için süre, çevre izin ve lisans belgesinin düzenlenmesini ya da güncellenmesini izleyen en geç 90 gündür (EEYY geçici madde 1/1).
2. Ön değerlendirme. Bakanlık başvuruyu 30 gün içinde inceler (EEYY m.10/4). Eksik varsa en fazla 60 gün içinde tamamlanır; tamamlanmazsa başvuru geri çekilmiş sayılır (EEYY m.10/5-6).
3. Görevlendirme. Başvuru kabul edilince Bakanlık bir SYD başsorumlusu (SYD BS) ve en az iki SYD sorumlusu (SYD S) görevlendirir.
4. Değerlendirme raporu. SYD BS koordinasyonunda hazırlanan rapor (EEYY Ek-4), başvurunun kabulünden itibaren en geç 1 yıl içinde sunulur (EEYY m.10/8).
5. Doğrulama veya yerinde tespit. A kategorisinde ya da işletmenin talebiyle ISO/IEC 17029 akrediteli doğrulama kuruluşu uygunluk incelemesi yapar; A dışı kategorilerde il müdürlüğü yerinde tespit raporu hazırlar (EEYY m.7, m.10/12).
6. Belge. Bakanlık belgeyi kategoriyle birlikte düzenler.
7. Gözden geçirme. Belge düzenleme tarihinden itibaren her 5 yılda bir gözden geçirme yapılır (EEYY m.11/1).

Başvuru dosyasının içeriği için SYD başvuru dosyası (Ek-3) nasıl hazırlanır? yazısına bakabilirsiniz.

SYD ile çevre izni ve ÇED arasındaki fark nedir?

SYD, çevre izninin ve ÇED'in yerini almaz; ikisinin yanına eklenen ayrı bir belgedir. Bu üç belge farklı soruları yanıtlar:

Bunlar birbirini besler. Örneğin EEYY Ek-3'ün istediği ÇED kararı ve çevre izin belgesi, SYD başvuru dosyasının girdileri arasındadır. ÇED tarafı için ÇED raporu nedir, nasıl hazırlanır? yazısına bakın.

Bir tesis SYD'ye nasıl hazırlanmalı?

Uygulamada işe yarayan sıra, resmî sürecin başlamasını beklemeden şu hazırlıkları yapmaktır:

1. Ek-1'de hangi faaliyet kodlarına girdiğinizi ve toplam kapasitenizi belirleyin.
2. İlgili sektörel MET tebliğini ve Genelge 2025/7'deki puan tablosunu bulun.
3. Her MET maddesi için kanıtı (belge, ölçüm, fotoğraf) toplayın; kanıtı olmayan madde puan almaz.
4. Puan eksiklerini kapatacak yatırımları bir uyum eylem planına yazın.
5. Çevre izin belgenizin tarihini kontrol edin; 90 günlük başvuru süresi bu tarihe bağlıdır.

Ecorapor'da MET maddeleri ve puan tabloları kaynaklarıyla birlikte MET puanlama bölümünde yürür.

Sık sorulan sorular

SYD belgesi zorunlu mu?

EEYY Ek-1'deki faaliyeti eşik değer ve üzerinde yürüten tesisler için başvuru zorunludur; eşik altındaki tesisler gönüllü başvurabilir (EEYY m.10/1-2).

SYD kategorisi neye göre belirlenir?

MET'lerin uygulanma durumu ve MET'e bağlı emisyon düzeylerine uyum puanlanır; A 100, B 90-99, C 80-89, D 70-79, E 60-69, F 50-59 puana karşılık gelir (EEYY m.9/2).

Mevcut tesis ne zaman başvurmalı?

Çevre izin ve lisans belgesinin düzenlenmesini ya da güncellenmesini izleyen en geç 90 gün içinde. Ayrıca 31.12.2028'e kadar en az F, 31.12.2030'a kadar en az D kategorisine ulaşılmalıdır (EEYY geçici madde 1).

SYD değerlendirme raporunu kim hazırlar?

Başvuruyu işletmeci yapar. Değerlendirme raporu, Bakanlıkça görevlendirilen SYD başsorumlusu koordinasyonunda en az iki SYD sorumlusu tarafından hazırlanır (EEYY m.19/4).

SYD belgesi ne zaman gözden geçirilir?

Belge düzenleme tarihinden itibaren her 5 yılda bir gözden geçirilir; gözden geçirmede D'nin altına düşen tesisin belgesi iptal edilir (EEYY m.11/1, m.9/7).

SYD belgesi bedelli mi?

Belgenin verilmesi, yenilenmesi ve gözden geçirilmesi bedeli her yıl Bakanlıkça belirlenir (EEYY m.9/14). Güncel tutar için e-SYD'deki tarifeye bakılmalıdır.

Kaynaklar

• Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği, RG 14.01.2025/32782 (mevzuat.gov.tr)
• Enerji Üretiminde Mevcut En İyi Teknikler Tebliği, RG 30.11.2025/33093 (mevzuat.gov.tr)
• Diğer beş sektörel MET tebliği aynı Resmî Gazete sayısında yayımlanmıştır: Metal, Mineral, Kimya, Atık İşleme ve Diğer Üretim Faaliyetleri (mevzuat.gov.tr).
• Mevcut En İyi Teknikler Puan Tablosu Genelgesi (2025/7), 01.12.2025, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, csb.gov.tr)
• SYD Belgelendirme Sistemi (e-SYD)
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sanayide Yeşil Dönüşüm duyuruları

Konular: SYD, MET, EEYY, SYD belgesi, çevre izni